Garîb hadis: bir râvinin, rivayetinde tek kaldığı hadis demektir.

 Garîb Hadisin Başka Bir Şekilde İsimlendirilmesi: Birçok âlim garîb hadise, aynı anlama gelen "ferd" adını verirken, bazıları da anlamca bu iki terimin arasını ayırmakta, her birini müstakil bir hadis çeşidi olarak kabul etmektedirler. Fakat İbn Hacer bu iki sözcüğün sözlük ve terim olarak eş anlamlı olduklarını kabul etmekte; ancak, ıstılah âlimlerinin, kullanım çokluğu ve azlığına göre bu iki sözcüğün arasını ayırdıklarını, ferdi daha çok mutlak ferd, garîb'ı de nisbî ferd için kullandıklarını belirtmektedir.

Kısımları:

a. Mutlak Garîb (Veya Mutlak Ferd): Râvînin rivayetinde tek kalma durumu senedinin aslında (sahabe tarafında) bulunursa böyle bir hadise mutlak garîb adı verilir. Yani mutlak garîb, senedinin aslında yer alan bir şahsın rivayetinde tek kaldığı hadis demektir."Ameller niyetlere göre (değerlendirilecek)dir hadisi buna örnektir.

b. Nisbî Garib: [Veya Nisbî Ferd: ] Râvînin rivayetinde tek kalma durumu senedin ara kısmında olursa, bu hadise nisbî garîb adı verilir.

Nisbî Garibin Bazı çeşitleri: Garibin veya teferrüdün bazı türleri vardır ki, onları nisbî garîb olarak değerlendirmek mümkündür. Çünkü onlarda garîb olma hâli mutlak değil, muayyen bir şahsa nispetle meydana gelmiştir. Bu neviler şunlardır:

a. Hadisin rivâyetinde herhangi güvenilir bir râvinin tek kalması: Alimlerin, hakkında, "bu hadisi filandan başka sika bir kimse rivayet etmedi", şeklinde bir ifade kullandıkları hadis böyledir.

b. Muayyen bir râvînin diğer muayyen bir râviden rivayetinde tek kalması: Hadis, başka bir kanaldan ve bir başkasından rivayet edilmiş olsa da âlimlerin, hakkında, "bu hadiste filan falancadan teferrüt etti" şeklinde bir ifade kullandıkları hadis böyledir.

c. Bir belde veya belli bir yöre halkının rivayetlerinde tek kalmaları: Alimlerin, hakkında, "bu hadiste Mekke halkı veya Şam halkı teferrüt etti" şeklinde bir ifade kullandıkları hadis böyledir.

d. Bir belde veya yöre halkının diğer bir belde veya yöre halkından rivayetlerinde tek kalmaları: alimlerin, hakkında "Basra halkı Medine halkından teferrüt etti. Veya Şâm halkı Hicaz halkından teferrüt etti" şeklinde bir ifade kullandıklan hadis böyledir.

 Garîb Hadîsin Başka Bir Taksimi:

a. Hem metin hem de isnâd açısından garîb: Bu, bir tek râvinin bir metnin rivayetinde tek kaldığı hadistir.

b. Sadece isnâd açısından garîb: Meselâ metni bir grup sahâbî tarafından rivayet edilmiş iken sonradan bir râvinin bunlardan başka bir sahâbeden tek başına rivayet ettiği hadis böyledir. Tirmizî böyle bir hadis hakkında "bu hadis bu vecihten garîbtir", ifadesini kullanır.

Garib Hadîsin Bulunduğu Kaynaklar:

Burada, garîb hadis örneklerinin bolca bulunduğu kaynaklan kastediyoruz:

1- Bezzâr (ö .292/904): el-Müsned.

2- et-Taberânî (Ö.360/971): el-Mu'cemul-evsât.

Garîb Hadîs İle İlgili Telif Edilen En Meşhur Eserler:

1- ed-Dârekutnî (Ö.385/995): Garâibu Mâlik

2- ed-Dârekutnî - el-Efrâd.

3- Ebû Dâvûd es-Sicistânî (Ö.275/888): es-Sünen elletî teferrede bi-külli sünnetin minhâ ehlü belde.