ŞÂFİİ MEZHEBİ

ŞÂFİÎ MEZHEBİNİN KURUCUSU SAYILAN, MUHAMMED B. İDRÎS EŞ-ŞÂFİÎ 150 (767) YILINDA GAZZE ŞEHRİNDE (FİLİSTİN) DOĞDU. İMAM MÂLİK’TEN MEDİNE FIKHINI, İMAM MUHAMMED’DEN IRAK FIKHINI ÖĞRENDİ. BÖYLECE HİCAZ FIKHI İLE IRAK FIKHINI BİRLEŞTİRDİ. İMAM ŞÂFİÎ BAĞDAT’TA MUHTEMELEN İKİ YIL KADAR KALDIKTAN SONRA MEKKE’YE DÖNDÜ VE MEKKE’DE DOKUZ SENE DERS VERDİ. BU DEVİR ŞÂFİÎ’NİN İLİM HAYATININ EN VERİMLİ DEVRİDİR. ÇÜNKÜ O, MEKKE’YE EHL-İ RE’Y FIKHI İLE EHL-İ HADÎS FIKHINI BİRLEŞTİREREK DÖNMÜŞ, YAPTIĞI SEYAHATLERDE ASRINDA YAŞAYAN ÂLİMLERİN GÖRÜŞLERİNE VÂKIF OLMUŞ, ONLARI İNCELEMİŞ, RİVAYET ETTİKLERİ HADİSLERİN ÇOĞUNU TOPLAMIŞTI.
İMAM ŞÂFİΠHİCRÎ 195 SENESİNDE TEKRAR BAĞDAT’A GELDİ. BU İKİNCİ GELİŞİNDE, ARTIK O IRAK VE HİCAZ FIKIH EKOLLERİNİ DERİNLEMESİNE İNCELEMİŞ, FIKIHTA KENDİ USULÜNÜ ORTAYA KOYMUŞ OLARAK TALEBE YETİŞTİRMEYE BAŞLADI. HİCRÎ 198 YILINDA MISIR’A GİTTİ VE 204 (820) YILINDA ORADA VEFAT ETTİ. VEFAT ETTİĞİ ZAMAN ELLİ DÖRT YAŞINDA İDİ. MISIR’DA KALDIĞI DÖRT SENE İÇİNDE TECRÜBELERİ VE YENİ MUHİTİN ŞARTLARI IŞIĞINDA ESKİ BİLGİLERİNİ YENİDEN ETÜT ETMEYE BAŞLADI, BAZI GÖRÜŞLERİNDEN VAZGEÇTİ, YENİLERİNİ ORTAYA KOYDU. BÖYLECE ONUN RÜCÛ ETTİĞİ ESKİ GÖRÜŞLERİ İLE YENİ GÖRÜŞLERİNDEN OLUŞAN “MEZHEB-İ KADÎM”İ VE “MEZHEB-İ CEDÎD”İ TEŞEKKÜL ETMİŞ OLDU. O HİCRÎ 204 YILINDA MISIR’DA VEFAT ETTİĞİ ZAMAN ARKASINDA ZENGİN BİR FIKIH HAZİNESİ VE KALABALIK BİR TALEBE TOPLULUĞU BIRAKTI. MEKKE, BAĞDAT VE MISIR’DA YETİŞTİRDİĞİ SEÇKİN TALEBELERİ ONUN ESERLERİNİ OKUTTULAR, GÖRÜŞLERİNİ VE DİĞER FAKİHLERLE OLAN İHTİLÂFLARINI NAKLETTİLER. İŞTE BU ÖĞRENCİLERİN GİTTİKÇE GENİŞLEYEN DERS HALKALARI NETİCESİNDE ŞÂFİÎ MEZHEBİ ORTAYA ÇIKMIŞ OLDU.
ŞÂFİÎ MEZHEBİ ÖNCE MISIR’DA SONRA SURİYE, IRAK, HORASAN VE MÂVERÂÜNNEHİR’DE YAYILDI. ÇOĞU ZAMAN FETVADA VE ÖĞRETİMDE HANEFÎLER’LE YAN YANA YER ALDI. BUGÜN ŞÂFİÎ MEZHEBİ ÜLKEMİZİN GÜNEYDOĞU VE DOĞU İLLERİ İLE YUKARIDA SAYILAN BÖLGELERDE YAYGIN DURUMDADIR.